Pionierzy Szczecina

O metodzie

POLIFONICZNA POWIEŚĆ REPORTAŻOWA

Początki Polifonicznej Powieści Reportażowej – czyli metody reportażowej rekonstrukcji rzeczywistości, trzeba upatrywać w Pracowni Reportażu – laboratorium zespołowej pracy nad tekstem założonej przez Marka Millera w 1980. Tam właśnie zrodziła się idea “dokumentalnej powieści”, złożonej ze skrawków świadectw i dokumentów. Pierwszym zwartym owocem realizacji tej idei było powstanie książki „Kto tu wpuścił dziennikarzy”, czyli historii narodzin “Solidarności” podczas strajku w Stoczni Gdańskiej widzianej oczyma dziennikarzy. W pracy nad książką uczestniczył zespół osiemnastu reporterów, którzy przeprowadzili 41 wywiadów z obecnymi tam dziennikarzami. Następnie dokonano montażu wszystkich wywiadów w skonstruowany wg. zasad dramaturgii wielogłos, opisujący te jedno wydarzenie. kto.tu.wpuscilOstateczną wersję montażu, Miller – jako pomysłodawca, koordynator i kierownik całego przedsięwzięcia – zarezerwował dla siebie. W pierwszym wydaniu książki autor projektu napisał tak: „Opowieść nasza nie jest pracą socjologiczną ani zbiorem dokumentalnych relacji. Jest reportażem, magnetofonową literaturą faktu – żywym zapisem tego, co się wydarzyło.”

To był również początek eksperymentów dziennikarskich, które dla Millera – z wykształcenia socjologa – były kluczem do podejmowanej działalności reporterskiej.

Dobrym przykładem powieści dokumentalnej jest książka pt.: „Filmówka – powieść o łódzkiej Szkole Filmowej” (1992). Tworzono ją przez 10 lat w kilkuosobowym zespole filmowkakierowanym oczywiście przez Marka Millera. Bazą książki były wszelkie dostępne materiały nt. szkoły (wszystko, co na ten temat napisano, nakręcono i nagrano) uzupełnione rozmowami z setką bohaterów z nią związanych. Ostatecznie w sposób autorski materiał ten został zmontowany tworząc właśnie polifoniczną powieść dokumentalną o znanej na całym świecie Szkole Filmowej .

Twórca koncepcji  Polifonicznej Powieści Reportażowej cały czas konsekwentnie rozwijał ją i pogłębiał poprzez intelektualną refleksję w swojej działalność twórczej i edukacyjnej – zarówno kiedy tworzył Szkołę Reportażu – studium przy Wydziale Dziennikarstwa Collegium Civitas (1998-2001), jak i w eksperymentalnej pracowni Laboratorium Reportażu w Zakładzie Praktyki Dziennikarskiej Instytutu Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego (od 2001 do chwili obecnej). W toku tej działalności realizowane były kolejne projekty reportażowe, realizowane zarówno we współpracy ze studentami jak i specjalistami z innych dziedzin twórczości dokumentalnej, które z założenia nabierały charakteru multimedialnego.

 

W jednej ze swoich wypowiedzi Ryszard Kapuściński określił Polifoniczną Powieść Reportażową jako „nową formę reportażu.”

Dziś, ponad 30 latach od pierwszych eksperymentów Marka Millera, możemy poznać jej dokładniejszy zarys i koncepcję w pogłębionej analizie autorstwa jej twórcy:

POLIFONICZNA POWIEŚĆ REPORTAŻOWA – koncepcja teoretyczna